Efekat leptira, metaforički najbolje oslikava promjene koje mogu nastati implemetacijom demokratskih vrijednosti u sistemu formalnog obrazovanja. Demokratska kultura, iako nije dio redovnog nastavnog kurikuluma, treba da bude dio svakog  predmeta i svaka takva inicijativa i projekat su važni, jer obogaćuju svakodnevni rad nastavnika i doprinose razvoju vještina kod učenika. Učenici imaju priliku da se o ovim temama dodatno edukuju na časovima Građanskog obrazovanja, koji predstavlja jedan od redovnih izbornih predmeta, koji učenici rado biraju.

Kako  razvoj građanskih i društvenih kompetencija značajno zavisi od individualnih napora entuzijastičnih nastavnika i stručnih saradnika, koji po pravilu samoinicijativno u nastavu uvode neke teme, prisustvo demokratskih vrijednosti kao međupredmetne teme dostupno je i u nastavnim planovima i programima rada drugih nastavnika, dodatnim aktivnostima, kao i u brojnim projektima realizovanih na nivou škole. Na nivou svih aktiva, dogovorena je implementacija demokratskih kompetencija u nastavni kurikulum.

JU Gimnazija Cetinje, u prethodnom periodu, je razvijala  različite mehanizma kako bi obezbijedila primjenu demokratskih kompetencija u svim segmentima rada Škole. Početno, Gimnazija je bila učesnik Regionalne akademije o ljudskim pravima, koja je organizovana od 19.do 23. juna 2017.godine na Cetinju.

Kroz navedeni program, naši nastavnici edukovani su o različitim mogućnostima primjene demokratskih kompetencija u nastavni i vannastavni proces. Nakon tog programa , u saradnji sa predstavnicima lokalne samouprave, nevladinog sektora, razvijeni su značajni servisi bazirani na principima demokratske kulture.  
 
Takođe, Škola je od 2017. godine uključena u program Savjeta Evrope i jedna je od učesnica projekta«Podsticanje demokratske kulture u školama«.   Direktorica škole Nataša Stanojević, kao  dio nacionalnog tima, imala je priliku da učestvuje u brojnim radnim grupama,  na različitim evropskim obukama, treninzima, konferencijama i tako dodatno istraži mogućnosti primjene i evaluacije demokrstkih kompetencija.
Navedeno iskustvo koristiilo  je tokom pripreme programskih aktivnosti i realizacije pomenutog projekta.  Na kreiranju i realizaciji  pomenutih aktivnosti, radio je »Inkluzivni tim, sastavljen od nastavnika, učenika, roditelja i uprave Škole, uz koordinaciju profesorica Biljane Vuksanović i Dejane Rudović.  Navedeni tim imao je zadatak da mapira snage i slabosti Škole  i da akcionim planom predvidi one aktivnosti koje će unaprijediti navedenu oblast.
 
Vođeni modelom distribuiranog vođenja Škole, obezbijedili smo mehanizme za učešće ostalih aktera u proces rukovođenja školom (učenike, roditelje, predstavnike lokalne zajednice). Zajedničkim djelovanjem kreirana je misija i vizija Škole i određene vrijednosti koje naša Škola baštini.
 
Proces uključivanja drugih aktera u osmišljavanje i realizaciju kurikuluma baziran  je po principima dobre prakse i podrazumijevao je njihovo učešće u tijelima koja su prepoznatljiva na nivou škole. Trenutno, svi Timovi koji funkcionišu  uključuju predstavnike učenika, roditelja i lokalne zajednice.

Time smo obezbijedili veću uključenost u život škole i bolju iskorišćenost resursa dostupnih u  lokalnoj zajednici. Dodatno smo osnažili predstavnike Učeničkog parlamenta o mehanizmima učešća, što je rezultiralo njihovim prisustvom na sjednicama Nastavničkog vijeća i sudjelovnjem u temama od zajedničkog interesa.

Razvijajući strateške planove, nizom filantropskih aktivnosti, unaprijedili smo infrastrukturne mogućnosti i obezbijedili bolje uslove za obavljanje nastavnog procesa.  Koristeći različite resurse u zajednici, obezbijedili smo  finansijska sredstva koja su bila neophodna za rekonstrukciju fiskulturne sale. Navedena aktivnost, potvrda je da, dobro osmišljenom kampanjom, jasno definisanim ciljem i građanskim učešćem mogu se riješiti i najkompleksniji zadaci.

Organizacijom rada, obezbijeđeni su i različiti načini podrške za učenike koji ne napreduju u skladu sa očekivanim, koji imaju teškoće u učenju, probleme u ponašanju. Formiranjem Tima za podršku, omogućili smo našim učenicima da, kroz savjetodavan rad, napreduju na ličnom, emocijalnom i  socijalnom nivou.Njegovanjem individualnog pristupa, pristupilo se izradi portfolija učenika, kako bi se dodatno pratilo postignuće i mapirale mogućnosti za napredovanjem.
 
Samostalnom organizacijom učenika, škola je bogatija i za Medijatorski klub, koji uključuje predstavnike učenika i nastavnika i djeluje preventivno u situacijama koje podstiču nasilje, diskriminaciju i nepoštovanje različitosti. Kroz omladinske programe koje realizuje UNICEF, uspjeli su da obezbijede finansijska sredstva za pokretanje rada tog servisa. Takođe, kroz isti program obezbijeđena su sredstva za rad Infopointa, servisa koji služi za informisanje mladih o različitim programima formalnog i neformalnog obrazovanja.

 Osim pomenutih servisa, od 2017. godine učenici imaju priliku da prate programe koji se realizuju u Omladinskom klubu, koji je nastao kao produkt saradnje sa  nevladinim organizacijama koje se bave omladinskom politikom. U protekloj godini učenici su prisustvovali brojnim programima obuke, trenizima, radionicama i imali mogućnost omladinske razmjene u brojnim evropskim zemljama.

Procjenjujući interesovanja učenika u Školi su u prethodnom periodu otvarani novi klubovi i realizovane brojne aktivnosti u okviru školskih sekcija. Posebno su se istakli članovi Volonterskog, Preduzetničkog i Prirodnjačkog kluba, kao i članovi Dramske i Komunikološke sekcije.

Događaj koji objedinjuje sve navedene aktivnosti je Gimfest, tradicionalna manifestacija Škole koja je prepoznatljiva na lokalnom i nacionalnom nivou.  Navedeni događaj u velikoj mjeri promoviše model  demokratske  škole, jer uključuje bitne  aktera u život škole, na svim razinama.

Gimnazija je u prethodnom periodu razvijala mehanizme vrednovanja principa demokratske  škole, praćenjem ostvarenih rezultata kroz različite tehnike evaluacije. U skladu s tim, rezultati interne evaluacije, pojkazuju da učenici imaju više mogućnosti za učešćem, kao i da socijalni ambijent podstiče slobodu iskazivanja njihovih interesovanja i da doprinosi njegovanju talenata.

Iskustvo nakon Nacionalne ljetnje akademije održane u Cetinju u periodu od 25. do 29. juna 2018. godine koristiće za planiranje narednih aktivnosti.

U skladu s tim, profesorica socijologije mr Vukica Marušić i učenica Kristina Marković  su dizajnirale projekat „Problem vidiš, problem rješavaš“ sa ciljem širenja znanja i vještina stečenih na Akademiji. Projekat je usmjeren na širenje kompetencija za demokratsku kulturu: vrednovanje ljudskog dostojanstva i ljudskih prava, vještine analitičkog i kritičkog razmišljanja, otvorenost prema drugim kulturama kao i drugim uvjerenjima i pogledima na svijet, jačanje građanskog duha, razvijanje tolerancije i empatije, poštovanje drugih i drugačijih.

Projekat će se realizovati u toku školske 2018/19. godine u JU Gimnazija Cetinje. Ciljna grupa su učenici škole, koji će kroz upitnik iznijeti svoje stavove o narkomaniji kao socijalno patološkoj pojavi koja je najviše zastupljena među mladima. Saradnici na projektu biće prvenstveno učenici koji su obučeni kroz prethodna istraživanja, Učenički parlament, razredne starješine i Kancelarija za prevenciju narkomanije.
 
Naša očekivanja od ovog projekta su značajna za razvoj demokratske kulture u školi. Očekujemo da će učenici pokazati otvorenost, toleranciju i razumjevanje prema onima koji su drugačijih uvjerenja, pogleda na svijet i sopstveni život. Nova znanja omugućiće učenicima da mijenjaju stereotipan način razmišljanja i pokažu više empatije prema korisnicima psihoaktivnih supstanci, što bi moglo pozitivno uticati na proces njihovog uspješnijeg liječenja i bržu resocijalizaciju. Dakle, istraživanje stavova prema korisnicima psihoaktivnih supstanci pored nesumnjivog teorijskog ima i veliki praktični značaj.

Boravak na Akademiji nam je, takođe, omogučio da nakon usvojenih novih znanja, vještina i vrijednosti planiramo realizaciju programa „Demokratsko građanstvo i ljudska prava u školi“ kroz nastavne programe, prvenstveno predmeta Građansko obrazovanje.